Biznes winnicy

Zarządzanie magazynem suchych zapasów. Jak nie stracić kontroli nad datami ważności drożdży i enzymów?

Jak policzyć zapotrzebowanie na drożdże, pożywki, enzymy i materiały do rozlewu przed kampanią, jak przechowywać preparaty i pilnować terminów przydatności (FEFO), po co wiązać każdy dodatek z partią wina i ile naprawdę kosztuje litr – z przykładowymi wyliczeniami.

Digiwine Team7 min czytania

W winiarni suche zapasy to wszystko, co nie jest winogronem ani winem, a bez czego wina nie będzie: preparaty enologiczne i materiały do rozlewu. W wielu winiarniach magazyn tych rzeczy to półka w chłodni i szafa przy rozlewni, a zamówienia robi się „na oko”, gdy czegoś zaczyna brakować.

Kierowniczka produkcji jednej z większych polskich winiarni opisała nam, jak wygląda to u nich na poważnie: kody kreskowe, partie, daty ważności. Numer partii paczki drożdży rejestrują razem z datą ważności, a przy wydaniu do produkcji w pierwszej kolejności zużywa się to, czemu kończy się termin.

Co wchodzi w skład suchych zapasów winiarni

Kategoria Przykłady Typowa jednostka Na co uważać
Drożdże Suszone drożdże winiarskie, drożdże do bioprotekcji g, kg Temperatura przechowywania, szczelność opakowania, termin
Pożywki i aktywatory Pożywki azotowe, pożywki organiczne, aktywatory rehydratacji g, kg Wilgoć, dawkowanie etapami
Enzymy Enzymy pektolityczne, ekstrakcyjne, do klarowania g, ml Wiele płynnych trzeba trzymać w chłodzie
Bakterie FML Bakterie fermentacji jabłkowo-mlekowej dawki, g Zwykle chłodnia lub zamrażarka według producenta
Siarka i konserwanty Pirosiarczyn potasu, preparaty SO₂ g, kg Po otwarciu tracą moc (wilgoć, powietrze)
Stabilizatory Stabilizatory białkowe (np. bentonit), stabilizatory kamienia winnego, mannoproteiny g, ml Sucho, szczelnie
Środki klarujące Białka roślinne, żelatyna, kazeina, białko jaja g, ml Część to alergeny, które trafiają na e-etykietę
Taniny i dodatki starzeniowe Taniny, chipsy, bloki i klepki dębowe g, szt. Partia i stopień opiekania mają wpływ na smak
Materiały do rozlewu Butelki, korki, kapsle, kapturki, etykiety, kontretykiety, kartony szt. Zgodność formatów: szyjka, zamknięcie, etykieciarka
Znaki akcyzy Banderole szt. Osobny reżim ewidencji; trzeba je nanieść w ciągu 24 miesięcy od otrzymania
Platforma dla winnic i winiarni

Prowadź winiarnię bez chaosu w papierach

Digiwine łączy ewidencję, fermentację i raportowanie w jednym miejscu — tak, by obowiązki nie zabierały czasu na wino.

Terminy przydatności i przechowywanie: zasada FEFO

W magazynie żywności i preparatów liczy się nie „pierwsze przyszło, pierwsze wyszło” (FIFO), tylko FEFO: pierwsze się przeterminuje, pierwsze wychodzi. Paczka dostarczona w zeszłym tygodniu może mieć krótszy termin niż ta sprzed pół roku.

Kilka zasad, które warto wprowadzić niezależnie od narzędzia:

  • Przy przyjęciu dostawy zapisz numer partii dostawcy i datę przydatności. Bez tego przy wycofaniu produktu z rynku nie ustalisz, czy dotyczy Ciebie.
  • Na opakowaniu zapisz datę otwarcia. Wiele preparatów (suszone drożdże, pirosiarczyn, enzymy) po otwarciu trzeba zużyć szybko albo szczelnie zamknąć i schłodzić. Szczegóły zawsze sprawdzaj w karcie technicznej producenta.
  • Trzymaj preparaty w warunkach z karty technicznej. Chłodnia dla drożdży, enzymów i bakterii (bakterie FML często w zamrażarce), sucho dla bentonitu i siarki. Otwarta paczka pirosiarczynu w wilgotnej piwnicy to preparat, który przy następnym użyciu może zadziałać słabiej, niż zakładasz, a dawka SO₂ w winie będzie wtedy za niska.
  • Zrób inwentaryzację przed kampanią, w lipcu, a nie w dniu przyjęcia pierwszego owocu. Zamówienia z importu potrafią iść tygodniami.
  • Wyznacz stany minimalne dla preparatów krytycznych: drożdży, pożywek, SO₂ i materiałów do rozlewu.

Po co wiązać każdy dodatek z partią wina

Zapisanie „dodano 2 kg pożywki” w zeszycie to połowa informacji. Druga połowa brzmi: do której partii, z której dostawy, w jakiej dawce. To powiązanie przydaje się w czterech sytuacjach.

  1. Wycofanie preparatu z rynku. Dostawca ogłasza wycofanie konkretnej partii produktu. Jeśli wiesz, do których zbiorników trafił, sprawdzasz kilka partii wina. Jeśli nie, masz problem z całym rocznikiem.
  2. E-etykieta. Od 8 grudnia 2023 roku wino wymaga listy składników. Część dodatków trafia na etykietę, np. kwasy, stabilizatory czy konserwanty, a środki klarujące pochodzenia zwierzęcego mogą wymagać oznaczenia jako alergeny. Część substancji pomocniczych, takich jak drożdże, bakterie czy enzymy, zwykle się nie podaje. Żeby e-etykieta była zgodna z prawdą, musisz wiedzieć, co faktycznie dodano do tej partii.
  3. Kontrole. Dokumentacja nastawu (metryczka) zawiera ilość zużytych składników, a WIJHARS sprawdza rejestr przychodów i rozchodów, w tym zapisy zabiegów enologicznych. Dawka zapisana w dniu zabiegu to gotowa odpowiedź dla kontrolera.
  4. Powtarzalność. Wino, które się udało, powtórzysz tylko wtedy, gdy wiesz, jakie drożdże i pożywki poszły do tego zbiornika. Więcej w artykule o historii partii.

Ile to kosztuje: dodatki w koszcie butelki

Preparaty enologiczne to drogie materiały, a ich koszt łatwo zgubić w ogólnych wydatkach. Tymczasem przelicza się go prosto:

koszt dodatku na litr = dawka (g/hl) × cena (zł/g) ÷ 100

Przykładowo: jeśli pożywka kosztuje 0,15 zł za gram (150 zł/kg), a łączna dawka to 85 g/hl, koszt wynosi 85 × 0,15 ÷ 100 ≈ 0,13 zł na litr, czyli ok. 0,10 zł na butelkę 0,75 l. Mało? Zsumuj wszystkie preparaty, dodaj butelkę, korek, kapturek, etykietę, karton i banderolę, a potem akcyzę. Materiały i dodatki potrafią stanowić istotną część kosztu butelki, zwłaszcza w małej winiarni, która kupuje w małych opakowaniach.

Do tego dochodzi koszt niewykorzystanego i przeterminowanego towaru, który nie trafił do żadnego wina, ale został zapłacony. Jeśli nie liczysz go wcale, butelka wydaje się tańsza, niż jest naprawdę.

Typowe problemy w magazynie dodatków

  • Przeterminowany preparat odkryty w dniu, w którym jest potrzebny.
  • Stan „w Excelu” inny niż na półce, bo nikt nie odpisał zużycia.
  • Dawka zapisana bez jednostki: 40 czego, g/hl czy gramów na cały zbiornik?
  • Ten sam produkt pod trzema nazwami w trzech plikach.
  • Otwarte opakowania bez daty otwarcia.
  • Brak 200 kapsli w dniu rozlewu.
  • Dodatek, który nie trafił do ewidencji zabiegów ani na e-etykietę.
  • Koszt dodatków rozłożony „na wszystko”, a nie na partie, które faktycznie je zużyły.

Jak Digiwine prowadzi magazyn dodatków

W Digiwine magazyn dodatków jest połączony z piwnicą, więc zużycie odpisuje się przy pracy, a nie na koniec miesiąca.

  • Katalog pozycji: butelki, zamknięcia, etykiety, preparaty i inne materiały, z jednostką, ceną jednostkową, dostawcą i notatkami.
  • Automatyczne zużycie: gdy zapisujesz dodatek do zbiornika i wskazujesz produkt z magazynu, dawka przyjmuje jednostkę tej pozycji, a stan zmniejsza się sam. Przy rozlewie z magazynu schodzą butelki, zamknięcia i etykiety.
  • Wystarczalność przed rozlewem: system pokazuje, na ile rozlewów wystarczy obecny zapas i których materiałów zabraknie.
  • Historia każdej pozycji: przyjęcia i zużycia z datą, a każde zużycie jest powiązane z konkretnym zabiegiem i partią wina, więc widać je też w historii partii.
  • Koszt w partii: wartość zużytych dodatków trafia do kosztu partii i dalej do kosztu butelki (COGS).
  • Faktury przez OCR: zdjęcie lub PDF faktury od dostawcy zamienia się w propozycję przyjęcia towaru do magazynu, do zatwierdzenia przed zapisem.
  • E-etykieta: projekt listy składników powstaje z dodatków zapisanych w historii partii.
Platforma dla winnic i winiarni

Prowadź winiarnię bez chaosu w papierach

Digiwine łączy ewidencję, fermentację i raportowanie w jednym miejscu — tak, by obowiązki nie zabierały czasu na wino.

Checklista przed kampanią

  • Inwentaryzacja preparatów i materiałów do rozlewu (lipiec)
  • Zapotrzebowanie policzone z dawek × planowana objętość
  • Zapas na restart fermentacji i stabilizację
  • Terminy przydatności sprawdzone, najstarsze partie na przodzie półki (FEFO)
  • Numery partii dostawcy zapisane dla preparatów krytycznych
  • Warunki przechowywania zgodne z kartami technicznymi
  • Materiały do rozlewu z zapasem na stłuczki i ustawienie maszyny
  • Wstępne zapotrzebowanie na banderole złożone w terminie

Źródła i dalsza lektura

Powiązane artykuły