Produkcja i raportowanie

Karta kupażu i metryczka nastawu 2026 – co muszą zawierać według aktualnych przepisów

Aktualne na sezon 2026: dokumentacja nastawu (metryczka) i dokumentacja kupażu (karta kupażu) krok po kroku: zakres danych według rozporządzenia Ministra Finansów obowiązującego od 2024 roku, straty rzeczywiste, rozliczenie przyjęcia na leżakownię, zalecana kontrola fermentacji i zasady prowadzenia dokumentacji. Z darmowymi szablonami PDF.

Digiwine TeamZaktualizowano 8 min czytania

Producent wina odnotowuje czynności produkcyjne w trzech dokumentacjach: dokumentacji nastawu, dokumentacji kupażu lub wytwarzania wyrobu winiarskiego i dokumentacji kontroli rozlewu wyrobów winiarskich. W praktyce wciąż mówi się o nich „metryczka nastawu”, „karta kupażu” i „księga kontroli rozlewu”, bo tak nazywały je wcześniejsze przepisy. Od 1 stycznia 2024 roku ich zakres określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ewidencji, dokumentacji i protokołów dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (§ 39–42).

Dokumentacja nastawu (metryczka) – szablon PDF

Zakres danych z § 40 rozporządzenia (Dz.U. 2023 poz. 2817) oraz opcjonalna tabela kontroli fermentacji. A4 do wydruku.

Pobierz szablon

Dokumentacja kupażu lub wytwarzania wyrobu winiarskiego (karta kupażu) – szablon PDF

Zakres danych z § 41 rozporządzenia (Dz.U. 2023 poz. 2817). A4 do wydruku.

Pobierz szablon

Szablony nie są drukami urzędowymi. Zanim zaczniesz je wypełniać na papierze, zarejestruj je w swoim urzędzie celno-skarbowym (o tym niżej) i upewnij się, że urząd akceptuje taki układ.

Ten artykuł omawia dwa pierwsze dokumenty pole po polu: co trzeba w nich zapisać, jak je czytać i gdzie najłatwiej o błąd. Te dokumenty to formalny szkielet historii każdej partii. Szerzej o tym, dlaczego pełna historia partii ma znaczenie, piszemy w artykule o historii partii (lot tracking).

Dokumentacja nastawu (metryczka): początek historii każdej partii

Historia partii w sensie formalnym zaczyna się od dokumentacji nastawu. Zgodnie z § 40 rozporządzenia zawiera ona dane obejmujące:

  • numer pojemnika, w którym sporządza się nastaw,
  • datę sporządzenia nastawu,
  • rodzaj wyrobu winiarskiego,
  • ilość zużytych składników w litrach lub kilogramach,
  • ekstrakt użytych składników w procentach i kilogramach,
  • rozliczenie nastawów przyjętych na leżakownię, w tym ilość, datę i numery pojemników leżakowych,
  • wysokość strat rzeczywistych stwierdzonych po fazie fermentacji, w litrach.
Platforma dla winnic i winiarni

Prowadź winiarnię bez chaosu w papierach

Digiwine łączy ewidencję, fermentację i raportowanie w jednym miejscu — tak, by obowiązki nie zabierały czasu na wino.

W naszym szablonie dane te są ułożone w trzech częściach. Każda odpowiada innemu etapowi życia partii.

1. Nastaw: skąd pochodzi wino

Tabela składników ma kolumny: nr dowodu, składniki (moszcze), ilość w kg i litrach oraz ekstrakt w % i kg. Pod nią znajdują się wiersze podsumowujące:

  • Razem – nastaw wyjściowy: suma moszczów, z których powstał nastaw,
  • Zużyte składniki dodatkowe: np. cukier przy wzbogacaniu, z ilością i ekstraktem,
  • Straty rzeczywiste po fermentacji: ile litrów zostało w osadzie i przepadło przy fermentacji,
  • Przyjęto na leżakownię: ile litrów wina przeszło dalej.

Już tu widać, dlaczego bilans litrów ma znaczenie: nastaw wyjściowy + składniki dodatkowe − straty rzeczywiste = wino przyjęte na leżakownię. Jeśli ta równość się nie zamyka, różnicę trzeba opisać w uwagach.

2. Rozliczenie przyjęcia na leżakownię (wykaz obciągów)

Prawa strona szablonu to wykaz obciągów do leżakowania, czyli rozliczenie nastawu przyjętego na leżakownię: dokąd trafiło wino. Każdy wiersz ma trzy kolumny wymagane przez § 40: data, nr pojemnika, litrów. Przykład dla jednego nastawu:

Data Nr pojemnika Litrów
12.10.2025 Zbiornik stalowy L3 1200
12.10.2025 Beczka B1 225
12.10.2025 Beczka B2 225
12.10.2025 Beczka B3 225
Razem przyjęte na leżakownię 1875

Jeśli po odjęciu strat po fermentacji wyszło 1880 l, a leżakownia przyjęła 1875 l, pięć litrów różnicy trzeba opisać jako stratę.

Z punktu widzenia historii partii to kluczowy moment. Od tej chwili jedno wino żyje w czterech naczyniach. Jeśli każda beczka dostanie potem inną dolewkę, inną taninę czy inny czas leżakowania, to są cztery różne historie, które wychodzą z jednej dokumentacji nastawu. Na dole szablonu są jeszcze dwa praktyczne odsyłacze, które domykają ten łańcuch: „Nastaw rozdysponowano – patrz dokumentacja nastawu nr …” i „Nastaw połączono – patrz dokumentacja nastawu nr …”.

3. Kontrola fermentacji: zalecane parametry

Wcześniejsze przepisy wymagały w metryczce tabeli analiz laboratoryjnych nastawu. Obecny § 40 jej nie przewiduje, ale nadal warto ją prowadzić, bo pozwala powiązać wyniki analiz z konkretnym nastawem. W szablonie zostawiliśmy ją jako część opcjonalną:

Kolumna Co oznacza
Data Dzień pobrania próbki lub wykonania analizy
Nr analizy Numer badania, który pozwala odnaleźć protokół z laboratorium
Alk. % vol Zawartość alkoholu
Kwasowość ogólna Kwasowość miareczkowa wina
Kwasowość lotna Wskaźnik ryzyka psucia się wina (m.in. kwas octowy)
Ekstrakt rzeczywisty Zawartość substancji nielotnych, m.in. cukrów i kwasów
Uwagi Obserwacje, korekty, powiązanie z zabiegiem

W praktyce enolog śledzi fermentację znacznie gęściej: gęstość i temperaturę codziennie, a do tego pH, azot przyswajalny, SO₂, kwas jabłkowy i mlekowy. Warto trzymać je w tej samej historii partii. Więcej o rytmie pomiarów piszemy w artykule o równoległych fermentacjach.

Dokumentacja kupażu (karta kupażu): co musi zawierać

Dokumentacja kupażu lub wytwarzania wyrobu winiarskiego to kolejny obowiązkowy dokument producenta wina. Według § 41 rozporządzenia zawiera dane obejmujące:

  • numer pojemnika, w którym sporządza się kupaż lub wytwarza wyrób winiarski,
  • datę kupażu lub wytwarzania,
  • rodzaj i typ wyrobu winiarskiego,
  • ilość zużytych składników w litrach lub kilogramach,
  • zawartość alkoholu etylowego i ekstraktu całkowitego,
  • rozliczenie otrzymanych wyrobów winiarskich: datę, numer dowodu, miejsce, w którym znajduje się otrzymane wino, numery pojemników, rozchód i stan w litrach,
  • wysokość strat rzeczywistych stwierdzonych po fazie leżakowania, kupażu lub wytwarzania, w litrach.

W szablonie składniki wpisuje się z numerem pojemnika, ilością w kg lub litrach oraz zawartością alkoholu i ekstraktu całkowitego. Pod spodem jest podsumowanie: straty rzeczywiste i ilość skupażowana, a w osobnej tabeli rozliczenie: data, nr dowodu, miejsce, nr pojemnika, rozchód i stan w litrach.

Z punktu widzenia enologa warto dopisać do karty także:

  • udział procentowy odmian i roczników w gotowym winie (potrzebny na etykietę),
  • próby kupażowe: proporcje testowane przy stole, notatki sensoryczne, która wersja wygrała i dlaczego,
  • dodatki zastosowane po kupażu (np. stabilizacja, korekta kwasowości).

Udział odmiany i rocznika to miejsce, w którym najłatwiej o błąd, bo dolewki potrafią niepostrzeżenie zepchnąć wino poniżej progu 85%. Przykład liczbowy pokazujemy w artykule o historii partii.

Zasady prowadzenia obu dokumentów

Zasady wynikają z tego samego rozporządzenia:

  • Wpis w porządku chronologicznym, niezwłocznie po zakończeniu czynności, najpóźniej następnego dnia roboczego (§ 2 ust. 3).
  • Ciągłość: dokumentacja musi pozwalać zidentyfikować każdy wyrób i każdą operację (§ 2 ust. 1).
  • Wpisy trwałe i wyraźne w dokumentacji papierowej. Korekta to przekreślenie, po którym pierwotna treść pozostaje czytelna, z podpisem osoby poprawiającej i datą (§ 6 ust. 3).
  • Dokumentacja elektroniczna jest dopuszczalna, ale program musi m.in. pozwalać zidentyfikować osobę i datę każdej poprawki, drukować wpisy w porządku chronologicznym i uniemożliwiać usuwanie wpisów. Prowadzi się ją według pisemnej instrukcji obsługi programu (§ 8).

O tym, jak te dokumenty sprawdza kontroler, piszemy w artykule o kontroli celnej i WIJHARS.

Jak Digiwine przygotowuje metryczki nastawu i karty kupażu

W Digiwine nie wypełniasz metryczki ani karty kupażu osobno. Powstają one z operacji, które i tak zapisujesz w piwnicy, najczęściej z telefonu, przy zbiorniku:

  • Dokumentacja nastawu z danych o partii: tłoczenie (kilogramy winogron i litry moszczu), dodatki z dawkami, pomiary i analizy (alkohol, kwasowość ogólna i lotna, ekstrakt) oraz obciągi do kolejnych zbiorników składają się na dokumentację nastawu dla każdej partii.
  • Dokumentacja kupażu z każdego połączenia win: kupaż tworzy nową partię z zapisanymi źródłami. Raport pokazuje składniki, zbiorniki, litry i zastosowane dodatki.
  • Pełna cyfrowa historia każdej partii: wszystkie pomiary, zabiegi, dodatki, przelania, kupaże i straty w jednym miejscu, łącznie z historią partii, z których dane wino powstało. Ten sam przebieg widać jako graf pochodzenia, od parceli w winnicy do butelki.
  • Gotowe do wydruku i eksportu: dokumenty sprawdzasz, drukujesz lub eksportujesz wtedy, gdy są potrzebne, bez przepisywania liczb z karteczek i zeszytów.

Dzięki temu metryczka, karta kupażu i historia partii opowiadają tę samą historię, bo powstają z tych samych wpisów.

Platforma dla winnic i winiarni

Prowadź winiarnię bez chaosu w papierach

Digiwine łączy ewidencję, fermentację i raportowanie w jednym miejscu — tak, by obowiązki nie zabierały czasu na wino.

Źródła i podstawy prawne

  • Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ewidencji, dokumentacji i protokołów dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy – Dz.U. 2023 poz. 2817 (§ 2, § 6 i § 8: zasady prowadzenia dokumentacji, § 39–42: dokumentacja nastawu, kupażu i kontroli rozlewu)
  • Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 412 (art. 138o: obowiązek prowadzenia dokumentacji produkcji wyrobów winiarskich)
  • Wzory metryczki nastawu i karty kupażu, które można jeszcze znaleźć w internecie (np. załączniki nr 7 i 8 do tekstu jednolitego ogłoszonego w Dz.U. 2019 poz. 843), pochodzą z rozporządzenia, które już nie obowiązuje.

Powiązane artykuły