Produkcja i raportowanie
Karta kupażu i metryczka nastawu 2026 – co muszą zawierać według aktualnych przepisów
Aktualne na sezon 2026: dokumentacja nastawu (metryczka) i dokumentacja kupażu (karta kupażu) krok po kroku: zakres danych według rozporządzenia Ministra Finansów obowiązującego od 2024 roku, straty rzeczywiste, rozliczenie przyjęcia na leżakownię, zalecana kontrola fermentacji i zasady prowadzenia dokumentacji. Z darmowymi szablonami PDF.
Producent wina odnotowuje czynności produkcyjne w trzech dokumentacjach: dokumentacji nastawu, dokumentacji kupażu lub wytwarzania wyrobu winiarskiego i dokumentacji kontroli rozlewu wyrobów winiarskich. W praktyce wciąż mówi się o nich „metryczka nastawu”, „karta kupażu” i „księga kontroli rozlewu”, bo tak nazywały je wcześniejsze przepisy. Od 1 stycznia 2024 roku ich zakres określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ewidencji, dokumentacji i protokołów dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy (§ 39–42).
Dokumentacja nastawu (metryczka) – szablon PDF
Zakres danych z § 40 rozporządzenia (Dz.U. 2023 poz. 2817) oraz opcjonalna tabela kontroli fermentacji. A4 do wydruku.
Dokumentacja kupażu lub wytwarzania wyrobu winiarskiego (karta kupażu) – szablon PDF
Zakres danych z § 41 rozporządzenia (Dz.U. 2023 poz. 2817). A4 do wydruku.
Szablony nie są drukami urzędowymi. Zanim zaczniesz je wypełniać na papierze, zarejestruj je w swoim urzędzie celno-skarbowym (o tym niżej) i upewnij się, że urząd akceptuje taki układ.
Ten artykuł omawia dwa pierwsze dokumenty pole po polu: co trzeba w nich zapisać, jak je czytać i gdzie najłatwiej o błąd. Te dokumenty to formalny szkielet historii każdej partii. Szerzej o tym, dlaczego pełna historia partii ma znaczenie, piszemy w artykule o historii partii (lot tracking).
Dokumentacja nastawu (metryczka): początek historii każdej partii
Historia partii w sensie formalnym zaczyna się od dokumentacji nastawu. Zgodnie z § 40 rozporządzenia zawiera ona dane obejmujące:
- numer pojemnika, w którym sporządza się nastaw,
- datę sporządzenia nastawu,
- rodzaj wyrobu winiarskiego,
- ilość zużytych składników w litrach lub kilogramach,
- ekstrakt użytych składników w procentach i kilogramach,
- rozliczenie nastawów przyjętych na leżakownię, w tym ilość, datę i numery pojemników leżakowych,
- wysokość strat rzeczywistych stwierdzonych po fazie fermentacji, w litrach.
Prowadź winiarnię bez chaosu w papierach
Digiwine łączy ewidencję, fermentację i raportowanie w jednym miejscu — tak, by obowiązki nie zabierały czasu na wino.
W naszym szablonie dane te są ułożone w trzech częściach. Każda odpowiada innemu etapowi życia partii.
1. Nastaw: skąd pochodzi wino
Tabela składników ma kolumny: nr dowodu, składniki (moszcze), ilość w kg i litrach oraz ekstrakt w % i kg. Pod nią znajdują się wiersze podsumowujące:
- Razem – nastaw wyjściowy: suma moszczów, z których powstał nastaw,
- Zużyte składniki dodatkowe: np. cukier przy wzbogacaniu, z ilością i ekstraktem,
- Straty rzeczywiste po fermentacji: ile litrów zostało w osadzie i przepadło przy fermentacji,
- Przyjęto na leżakownię: ile litrów wina przeszło dalej.
Już tu widać, dlaczego bilans litrów ma znaczenie: nastaw wyjściowy + składniki dodatkowe − straty rzeczywiste = wino przyjęte na leżakownię. Jeśli ta równość się nie zamyka, różnicę trzeba opisać w uwagach.
2. Rozliczenie przyjęcia na leżakownię (wykaz obciągów)
Prawa strona szablonu to wykaz obciągów do leżakowania, czyli rozliczenie nastawu przyjętego na leżakownię: dokąd trafiło wino. Każdy wiersz ma trzy kolumny wymagane przez § 40: data, nr pojemnika, litrów. Przykład dla jednego nastawu:
| Data | Nr pojemnika | Litrów |
|---|---|---|
| 12.10.2025 | Zbiornik stalowy L3 | 1200 |
| 12.10.2025 | Beczka B1 | 225 |
| 12.10.2025 | Beczka B2 | 225 |
| 12.10.2025 | Beczka B3 | 225 |
| Razem przyjęte na leżakownię | 1875 |
Jeśli po odjęciu strat po fermentacji wyszło 1880 l, a leżakownia przyjęła 1875 l, pięć litrów różnicy trzeba opisać jako stratę.
Z punktu widzenia historii partii to kluczowy moment. Od tej chwili jedno wino żyje w czterech naczyniach. Jeśli każda beczka dostanie potem inną dolewkę, inną taninę czy inny czas leżakowania, to są cztery różne historie, które wychodzą z jednej dokumentacji nastawu. Na dole szablonu są jeszcze dwa praktyczne odsyłacze, które domykają ten łańcuch: „Nastaw rozdysponowano – patrz dokumentacja nastawu nr …” i „Nastaw połączono – patrz dokumentacja nastawu nr …”.
3. Kontrola fermentacji: zalecane parametry
Wcześniejsze przepisy wymagały w metryczce tabeli analiz laboratoryjnych nastawu. Obecny § 40 jej nie przewiduje, ale nadal warto ją prowadzić, bo pozwala powiązać wyniki analiz z konkretnym nastawem. W szablonie zostawiliśmy ją jako część opcjonalną:
| Kolumna | Co oznacza |
|---|---|
| Data | Dzień pobrania próbki lub wykonania analizy |
| Nr analizy | Numer badania, który pozwala odnaleźć protokół z laboratorium |
| Alk. % vol | Zawartość alkoholu |
| Kwasowość ogólna | Kwasowość miareczkowa wina |
| Kwasowość lotna | Wskaźnik ryzyka psucia się wina (m.in. kwas octowy) |
| Ekstrakt rzeczywisty | Zawartość substancji nielotnych, m.in. cukrów i kwasów |
| Uwagi | Obserwacje, korekty, powiązanie z zabiegiem |
W praktyce enolog śledzi fermentację znacznie gęściej: gęstość i temperaturę codziennie, a do tego pH, azot przyswajalny, SO₂, kwas jabłkowy i mlekowy. Warto trzymać je w tej samej historii partii. Więcej o rytmie pomiarów piszemy w artykule o równoległych fermentacjach.
Dokumentacja kupażu (karta kupażu): co musi zawierać
Dokumentacja kupażu lub wytwarzania wyrobu winiarskiego to kolejny obowiązkowy dokument producenta wina. Według § 41 rozporządzenia zawiera dane obejmujące:
- numer pojemnika, w którym sporządza się kupaż lub wytwarza wyrób winiarski,
- datę kupażu lub wytwarzania,
- rodzaj i typ wyrobu winiarskiego,
- ilość zużytych składników w litrach lub kilogramach,
- zawartość alkoholu etylowego i ekstraktu całkowitego,
- rozliczenie otrzymanych wyrobów winiarskich: datę, numer dowodu, miejsce, w którym znajduje się otrzymane wino, numery pojemników, rozchód i stan w litrach,
- wysokość strat rzeczywistych stwierdzonych po fazie leżakowania, kupażu lub wytwarzania, w litrach.
W szablonie składniki wpisuje się z numerem pojemnika, ilością w kg lub litrach oraz zawartością alkoholu i ekstraktu całkowitego. Pod spodem jest podsumowanie: straty rzeczywiste i ilość skupażowana, a w osobnej tabeli rozliczenie: data, nr dowodu, miejsce, nr pojemnika, rozchód i stan w litrach.
Z punktu widzenia enologa warto dopisać do karty także:
- udział procentowy odmian i roczników w gotowym winie (potrzebny na etykietę),
- próby kupażowe: proporcje testowane przy stole, notatki sensoryczne, która wersja wygrała i dlaczego,
- dodatki zastosowane po kupażu (np. stabilizacja, korekta kwasowości).
Udział odmiany i rocznika to miejsce, w którym najłatwiej o błąd, bo dolewki potrafią niepostrzeżenie zepchnąć wino poniżej progu 85%. Przykład liczbowy pokazujemy w artykule o historii partii.
Zasady prowadzenia obu dokumentów
Zasady wynikają z tego samego rozporządzenia:
- Wpis w porządku chronologicznym, niezwłocznie po zakończeniu czynności, najpóźniej następnego dnia roboczego (§ 2 ust. 3).
- Ciągłość: dokumentacja musi pozwalać zidentyfikować każdy wyrób i każdą operację (§ 2 ust. 1).
- Wpisy trwałe i wyraźne w dokumentacji papierowej. Korekta to przekreślenie, po którym pierwotna treść pozostaje czytelna, z podpisem osoby poprawiającej i datą (§ 6 ust. 3).
- Dokumentacja elektroniczna jest dopuszczalna, ale program musi m.in. pozwalać zidentyfikować osobę i datę każdej poprawki, drukować wpisy w porządku chronologicznym i uniemożliwiać usuwanie wpisów. Prowadzi się ją według pisemnej instrukcji obsługi programu (§ 8).
O tym, jak te dokumenty sprawdza kontroler, piszemy w artykule o kontroli celnej i WIJHARS.
Jak Digiwine przygotowuje metryczki nastawu i karty kupażu
W Digiwine nie wypełniasz metryczki ani karty kupażu osobno. Powstają one z operacji, które i tak zapisujesz w piwnicy, najczęściej z telefonu, przy zbiorniku:
- Dokumentacja nastawu z danych o partii: tłoczenie (kilogramy winogron i litry moszczu), dodatki z dawkami, pomiary i analizy (alkohol, kwasowość ogólna i lotna, ekstrakt) oraz obciągi do kolejnych zbiorników składają się na dokumentację nastawu dla każdej partii.
- Dokumentacja kupażu z każdego połączenia win: kupaż tworzy nową partię z zapisanymi źródłami. Raport pokazuje składniki, zbiorniki, litry i zastosowane dodatki.
- Pełna cyfrowa historia każdej partii: wszystkie pomiary, zabiegi, dodatki, przelania, kupaże i straty w jednym miejscu, łącznie z historią partii, z których dane wino powstało. Ten sam przebieg widać jako graf pochodzenia, od parceli w winnicy do butelki.
- Gotowe do wydruku i eksportu: dokumenty sprawdzasz, drukujesz lub eksportujesz wtedy, gdy są potrzebne, bez przepisywania liczb z karteczek i zeszytów.
Dzięki temu metryczka, karta kupażu i historia partii opowiadają tę samą historię, bo powstają z tych samych wpisów.
Prowadź winiarnię bez chaosu w papierach
Digiwine łączy ewidencję, fermentację i raportowanie w jednym miejscu — tak, by obowiązki nie zabierały czasu na wino.
Źródła i podstawy prawne
- Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ewidencji, dokumentacji i protokołów dotyczących wyrobów akcyzowych i znaków akcyzy – Dz.U. 2023 poz. 2817 (§ 2, § 6 i § 8: zasady prowadzenia dokumentacji, § 39–42: dokumentacja nastawu, kupażu i kontroli rozlewu)
- Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym – tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 412 (art. 138o: obowiązek prowadzenia dokumentacji produkcji wyrobów winiarskich)
- Wzory metryczki nastawu i karty kupażu, które można jeszcze znaleźć w internecie (np. załączniki nr 7 i 8 do tekstu jednolitego ogłoszonego w Dz.U. 2019 poz. 843), pochodzą z rozporządzenia, które już nie obowiązuje.
Powiązane artykuły
- Produkcja i raportowanieKontrola celna lub WIJHARS w winnicy – jak przygotować ewidencję, by celnik obsłużył się sam?
- Produkcja i raportowanieKsięga banderolowania i ewidencja w piwnicy – dlaczego Excel przestał wystarczać?
- Produkcja i raportowanieOd zeszytu do chmury. Jak zautomatyzować dokumentację dla KOWR i Urzędu Celnego?